Views: 0 Author: Site Editor Ɣeyiɣi si Wotae: 2026-03-20 Dzɔtsoƒe: Teƒe
Menye adzɔnu ƒe ŋkɔ alo eƒe nɔnɔmewo koe aƒeme nufamɔ̃ nyuitɔ tiatia ku ɖe eŋu o, ke boŋ eƒe lolome sɔ tiatia na wò aƒeme nuhiahiãwo koŋue wòku ɖo. Le míaƒe nuteƒekpɔkpɔ le dɔwɔwɔ kple asisiwo me le asi vovovowo me nu la, vodada siwo amewo wɔna zi geɖe dometɔ ɖekae nye be woatia mɔ̃ si le sue akpa, si wɔnɛ be woaklɔa nu enuenu, alo wotia esi lolo akpa, si wɔnɛ be wozãa ŋusẽ kple tsi si mehiã o.
Aƒeme nufamɔ̃ nye mɔ̃ vevi aɖe si wozãna gbesiagbe kloe, eyata ne eƒe lolome sɔ la, ate ŋu ana wòanɔ bɔbɔe, wòawɔ dɔ nyuie, eye wòaɖe gazazã dzi akpɔtɔ ɣeyiɣi didi. Le mɔfiame sia me la, míakpe ɖe ŋuwò nàse alesi nàtia nufamɔ̃ ƒe lolome nyuitɔ le aƒeme ƒe lolome, nudzadzra ƒe nɔnɔme, kple ezazã ƒe nɔnɔme ŋutɔŋutɔwo nu gɔme. Kaka nyati sia nawu enu la, ŋutete si sɔ na wò nuhiahiãwo nyuie wu la adze ƒã.
Agbɔsɔsɔme si le a aƒemenufamɔ̃ kpɔa ŋusẽ ɖe alesi wòate ŋu awɔ wò nudzadzra ŋudɔ nyuie dzi tẽ. Zi geɖe la, wodzidzea ŋutete le kilogram (kg) me, si fia awu ƒuƒu siwo mɔ̃a ate ŋu awɔ le tsatsam ɖeka me ƒe kpekpeme.
Tiatia si sɔ ƒe lolome kpɔa ŋusẽ ɖe amewo dzi:
· Klɔƒe ƒe ŋutete
· Ŋusẽ kple tsi zazã
· Nudzadzra zi gbɔ zi geɖe
· Awudodo dzi kpɔkpɔ kple eƒe anyinɔnɔ didi
Nufamɔ̃ si ƒe lolome sɔ kpena ɖe ŋuwò nèwua nudzadzradɔwo nu kabakaba esime nèléa avɔa ƒe nyonyome me ɖe asi.
Hafi nàtia mɔ̃ aɖe la, ele vevie be nàse nusi ŋutete fia le nya ŋutɔŋutɔ nu gɔme. Ne míele nu ƒom tso nufamɔ̃ ƒe ŋutete ŋu la, nudzadzra ƒuƒu ƒe kpekpeme si mɔ̃a ate ŋu awɔ le tsatsam ɖeka me ŋue míele nu ƒom tsoe. Zi geɖe la, woɖea xexlẽme sia fiana le kilogram me, eye wòkpena ɖe ezãlawo ŋu be wobua awu, abadzivɔ, alo avɔ bubuwo ƒe agbɔsɔsɔme si woate ŋu aklɔ le ɣeyiɣi ɖeka me.
Nuƒlela geɖe tsɔe be mɔ̃ si ƒe ŋutete de ŋgɔ wue nye tiatia nyuitɔ ɣesiaɣi, gake menye nyateƒe kokoko o. Ŋutete si sɔ nɔ te ɖe wò aƒe ƒe lolome ŋutɔŋutɔ, nudzadzra ƒe nɔnɔme, kple nu ƒomevi siwo nèklɔna edziedzi dzi. Le míaƒe nuteƒekpɔkpɔ nu la, lolome nyuitɔ tiatia kpena ɖe ame ŋu be tsilele nanyo ɖe edzi, eɖea tsi kple ŋusẽ gbegblẽ dzi kpɔtɔna, eye wònana gbesiagbe nudzadzra ƒe ɖoɖowo nɔa bɔbɔe wu.
Ŋutete (kg) . |
Aƒeme ƒe Agbɔsɔsɔme Si Sɔ |
Zãzã si Bɔe |
5–6 kg |
Ame 1–2 ye |
Gbesiagbe nudzadzra si me kɔ |
7–8 kg |
ame 2–4 ye |
Aƒeme zazã edziedzi |
9–10 ƒe kpekpeme |
ame 4–6 ye |
Ƒome gãwo |
11 kg+ ƒe kpekpeme |
6+ amewo alo zazã sesẽ |
Nu gãwo, tsilele enuenu |
Le míaƒe nuteƒekpɔkpɔ nu la, aƒe akpa gãtɔ dzena le kilogram 7–10 dome, si naa dadasɔ ŋutɔŋutɔ le dɔwɔwɔ nyuie kple asitɔtrɔ le nɔnɔmewo ŋu dome. Agbɔsɔsɔ sia lolo ale gbegbe be ƒomea ate ŋu azãe edziedzi evɔ wògasɔ na aƒemenuzazãwo ƒe teƒe siwo wozãna ɖaa.

Aƒeme nufamɔ̃ ƒe lolome nyuitɔ tiatia bia nu geɖe wu ŋutete ƒe xexlẽme ɖeɖeko kpɔkpɔ. Ebia be nàna mɔ̃a nasɔ kple alesi wò aƒea me tɔwo nɔa agbe ŋutɔŋutɔ, klɔa mɔ̃a, hezãnɛ kwasiɖa sia kwasiɖa.
Zi geɖe la, ame agbɔsɔsɔme si le wò aƒeme ye nye nu vevitɔ kekeake ne èle nufamɔ̃ tiam. Zi geɖe la, ame tre alo atsu kple asi mewɔa nudzadzra boo aɖeke o wu aƒe si me viwo alo ƒomea me tɔ geɖe le.
Abe mɔfiame gbadzaa ene la:
· Ameɖekɛ siwo zãnɛ alo srɔ̃tɔwo : Zi geɖe la, mɔ̃ sue aɖe si ƒe kpekpeme nye kilogram 5–7 sɔ gbɔ
· Ƒome siwo me ame 3–4 le : Zi geɖe la, mɔ̃ si ƒe lolome le titina si ƒe kpekpeme nye kilogram 7–9 la wɔa dɔ nyuie wu
· Ƒome gãwo : Wokafui be woatsɔ kpekpeme si lolo wu si ƒe kpekpeme nye kilogram 9 alo esi wu nenema
Mɔ̃ si sɔ kple wò aƒemetɔwo ƒe lolome tiatia kpena ɖe ŋuwò nèƒoa asa na kuxi eve siwo bɔ: agba tsɔtsɔ na mɔ̃ sue aɖe alo mɔ̃ si lolo akpa zazã fũu akpa. Nɔnɔme eveawo siaa ate ŋu aɖe tsilele nyuie dzi akpɔtɔ eye wòakpɔ ŋusẽ ɖe dzidzemekpɔkpɔ si anɔ anyi ɣeyiɣi didi dzi.
Zi nenie nèklɔa nu hã kpɔa ŋusẽ ɖe mɔ̃a ƒe lolome nyuitɔ dzi. Aƒe aɖewo dina be yewoaklɔ agba suewo gbesiagbe alo ŋkeke eve ɖesiaɖe, gake bubuwo ya dina be yewoaklɔ agbawo katã le hatsotso ʋɛ aɖewo siwo lolo wu me.
Le kpɔɖeŋu me:
· Klɔklɔ enuenu : Mɔ̃ sue aɖe ate ŋu asu elabena agbawo le bɔbɔe wu eye wosɔna edziedzi
· Klɔƒe si mebɔ o : Mɔ̃ si lolo wu wɔa dɔ wu elabena ate ŋu awɔ awu geɖe le tsatsam ɖeka me
Le aƒe siwo lɔ̃a tsilele ʋɛ aɖewo ko kwasiɖa sia kwasiɖa gome la, mɔ̃ si ƒe ŋutete lolo wu ate ŋu ana woaɖe ɣeyiɣi dzi akpɔtɔ eye wòaɖe tsilele ƒe xexlẽme bliboa dzi akpɔtɔ. Esia ate ŋu akpe ɖe ƒome siwo ŋu vovo mele o, srɔ̃tɔ siwo le dɔ wɔm, alo aƒe siwo me viwo le ŋu vevietɔ.
Menye nudzadzrawo katã xɔa teƒe le mɔ ɖeka nu o. Awudziwui kple atawui ʋɛ aɖewo ƒe kpekpeme ate ŋu anɔ sue eye woadze wo ŋu bɔbɔe, evɔ nu gãwo abe avɔwo, akɔfafanuwo, xɔmetsovɔwo, kple afɔkpawo ate ŋu ayɔ kpẽa me kaba.
Ne èklɔa nu edziedzi la:
· Mlɔƒe kple akɔfafanuwo
· Afɔkpawo kple avɔ kpekpewo
· Dɔwɔwuwo alo awu siwo le kpekpem wu
· Aƒemenuzazã siwo wozãna le ɣeyiɣi aɖewo me abe cushion covers alo curtains ene
Ekema zi geɖe la, aƒemenufamɔ̃ si lolo wue nyea tiatia nyuitɔ. Ne wò aƒea melolo boo o hã la, agba gã siawo ƒe anyinɔnɔ ate ŋu ana be agba si lolo wu nasu asiwò. Le míaƒe nukpɔsusu nu la, ezãla geɖe bua nu sia nu tsɛe eye ne wodze agbagba be yewoaklɔ nu gãwo le mɔ̃ si se le wo ɖokui me be wole sue akpa me ko hafi wokpɔnɛ dzea sii.
Teƒe si woate ŋu aɖoe le wò aƒeme hã nye nu vevi bubu si ŋu nàbu. Togbɔ be mɔ̃a ƒe ŋutete le vevie hã la, egahiã kokoko be wòage ɖe nudzadzraƒe si woɖo ɖi, nuɖaƒe ƒe dzogoe, tsileƒe, alo xɔ si me wozãa nuzazãwo le la me nyuie.
Le goawo katã me la:
· Teƒe siwo le sue, abe xɔdɔmewo alo aƒe suewo ene, ate ŋu abia be woatsɔ nufamɔ̃ siwo le sue wu
· Zi geɖe la, aƒe gãwo ate ŋu axɔ aƒe siwo ƒe ŋutete lolo wu eye mesesẽna boo o
Hafi nàƒle nu la, nunya anɔ eme ɣesiaɣi be nàdzidze:
· Kekeme
· Goglome
· Kᴐkᴐme
· Ʋɔtru ʋuʋu ƒe ʋuʋu
· Yaƒoƒo kple teƒe si ƒo xlãe
Dzidze teƒe si nèdae ɖo ɣesiaɣi hafi nàtia nufamɔ̃. Mɔ̃ si naa ŋutete nyuitɔ gake mesɔ nyuie o ate ŋu ahe kuxi siwo mehiã o vɛ le eɖoɖo me eye wòaɖe gbesiagbe zazã dzi akpɔtɔ.
Zi geɖe la, mɔ̃ gãwo zãa tsi kple ŋusẽ geɖe le tsatsam ɖesiaɖe me, gake woate ŋu awɔ dɔ nyuie wu hã ne wozã wo nyuie. Menye mɔ̃a ƒe lolome koe nye nu vevitɔ o, ke boŋ alesi wòsɔ kple wò agba ƒe lolome ŋutɔŋutɔe.
Nya vevi eve siwo wòle be wòanɔ susu me na wòe nye esi:
· Zi geɖe la, agba blibo tsɔtsɔ le mɔ̃ gã aɖe me wɔa dɔ nyuie
· Agba suewo tsɔtsɔ ƒu du le mɔ̃ gã aɖe me ate ŋu agblẽ tsi, ŋusẽ, kple atike si wotsɔna klɔa nu ŋu
Le míaƒe nukpɔsusu nu la, lolome nyuitɔ tiatia nana be wowɔa dɔ nyuie wu tsɔ wu be woatia tiatia gãtɔ kekeake si li ko. Mɔ̃ si ƒe lolome sɔ ate ŋu akpe ɖe ame ŋu be woaɖe gazazã ɖe nuzazãwo ŋu ɣeyiɣi didi dzi akpɔtɔ eye wòana dɔwɔwɔ bliboa hã nanyo ɖe edzi.
Le nyateƒe me la, anɔ eme be aƒe si yɔa mɔ̃ si ƒe kpekpeme nye kilogram 9 me ɣesiaɣi la akpɔ viɖe tso lolome ma me. Gake zãla ɖeka si le agba sue ŋutɔwo wɔm ate ŋu asubɔ nyuie wu to nu sue aɖe si sɔ kple woƒe zazã ƒe ɖoɖo ŋutɔŋutɔ nu nyuie wu.
Ŋutinu |
Ŋutete Sue |
Ŋutete Gã |
Teƒe si Wodi |
Nubabla |
Gã wu |
Ŋusẽ Zazã |
Eɖiɖi le tsatsam ɖesiaɖe me |
Kɔkɔtɔ le tsatsam ɖesiaɖe me |
Nudzadzra ƒe Volume |
Seɖoƒe li na |
Kɔ |
Nyuitɔ Kekeake Na |
Trewo, aƒe suewo |
Ƒomewo, zazã sesẽ |
Trɔtrɔ ɖe nɔnɔmewo ŋu |
Do le eme |
Gawu |
Tsɔtsɔ sɔ kple wo nɔewo sia ɖee fia be 'best' ƒe lolome nɔ te ɖe wò zazã ƒe nɔnɔmewo dzi bliboe.
Le míaƒe nuteƒekpɔkpɔ nu la, zi geɖe la, asisiwo wɔa vodada siwo gbɔna:
Mɔ̃ si le sue akpa bia be woawɔ tsatsam zi geɖe, si wɔnɛ be ɣeyiɣi kple agbagbadzedze dzina ɖe edzi.
Mɔ̃ siwo lolo akpa ate ŋu ana tsi kple ŋusẽ nagblẽ ne womezã wo nyuie o.
Aƒemetɔwo ƒe lolome kple nudzadzra ƒe hiahiãwo ate ŋu atrɔ le ɣeyiɣi aɖe megbe.
Mlɔƒe alo nu gãwo ŋu mabumabu ate ŋu ahe fuɖename vɛ emegbe.
Vodada siawo ƒoƒo asa na ate ŋu akpe ɖe ŋuwò nàtia mɔ̃ si akpɔ fifi kple etsɔme nuhiahiãwo siaa gbɔ.
Aƒeme nufamɔ̃ ƒe lolome nyuitɔ tiatia nye nyametsotso vevi aɖe si kpɔa ŋusẽ ɖe gbesiagbe ƒe nyonyo, ŋusẽzazã nyuie, kple dzidzemekpɔkpɔ ɣeyiɣi didi dzi. Ne èbu nusiwo nye aƒea ƒe lolome, nudzadzra zi gbɔ zi geɖe, awu ƒomeviwo, kple teƒe si li ŋu la, àte ŋu atia mɔ̃ si sɔ ɖe wò agbenɔnɔ nu ŋutɔŋutɔ.
Le míaƒe nuteƒekpɔkpɔ abe aƒemenuzazãwo wɔlawo ene le aƒemenuzazãwo ƒe dɔwɔƒea me la, míekpɔe be asisi siwo tia ŋutete nyuitɔ tso gɔmedzedzea me la dina be yewoakpɔ nusiwo nyo wu eye yewoƒe dzidzeme geɖe wu le ɣeyiɣi aɖe megbe. Menye ɖeko nufamɔ̃ si sɔ nyuie nana wò ɖoɖowɔɖi nɔa bɔbɔe ko o, ke ekpena ɖe ŋuwò hã be nàzã ɣeyiɣi, tsi, kple ŋusẽ hã.
Ne èle aƒemenufamɔ̃ ƒe kuxiwo gbɔ kpɔnu siwo ŋu kakaɖedzi le eye wowɔa dɔ nyuie la me dzrom alo nèdi be yease ŋutete si sɔ na wò nuhiahiãwo gɔme nyuie wu la, àte ŋu asrɔ̃ nu geɖe tso wo gbɔ Feilong Aƒeme Dɔwɔnu . Woƒe nuteƒekpɔkpɔ le aƒemenuzazãwo wɔwɔ me ate ŋu akpe ɖe ŋuwò nàkpɔ egbɔkpɔnu nyui siwo wɔa dɔ nyuie siwo sɔ ɖe wò aƒemenudidiwo nu.
Zi geɖe la, aƒemenufamɔ̃ si ƒe kpekpeme nye kilogram 7–9 sɔ nyuie na ƒome si me ame ene le, si naa ŋutete si sɔ na nudzadzra ƒe hiahiãwo edziedzi.
Menye nenema kokoko o. Ne wozãe kple agba blibo ko hafi mɔ̃ si lolo wu wɔa dɔ nyuie. Ne menye nenema o la, ate ŋu agblẽ tsi kple ŋusẽ dome.
Mɔ̃ suewo ate ŋu awɔ avu kple nu gãwo abe avɔwo alo akɔfafanuwo ene. Wokafu mɔ̃ si ƒe ŋutete lolo wu na agba mawo tɔgbe.
Ne èƒua du zi geɖe enuenu alo màte ŋu atsɔ nu gãwo ade eme o la, ke wò mɔ̃a ate ŋu anɔ sue akpa. Ne èƒua du zi geɖe kple agba afã la, ate ŋu alolo akpa.